Thiếu ngủ – kẻ thù nguy hiểm của não bộ

Não bộ và giấc ngủ

Người trưởng thành cần ngủ ít nhất là 7 tiếng mỗi đêm để đảm bảo duy trì một thể trạng tốt và một trí tuệ minh mẫn. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài, ngoài các ảnh hưởng xấu tới sức khỏe, cũng tiềm ẩn những hiểm họa khôn lường với sức khỏe não bộ. Trong bài viết này, hãy cùng A&C Pharma tìm hiểu rõ hơn về những ảnh hưởng của thiếu ngủ tới bộ não của chúng ta nhé!

Mối liên kết giữa khả năng ghi nhớ và giấc ngủ

Chu kỳ giấc ngủ của một người trưởng thành khỏe mạnh bao gồm bốn giai đoạn riêng biệt. Hai giai đoạn đầu tiên được coi là giấc ngủ NREM nhẹ và giai đoạn thứ ba là giấc ngủ NREM sâu (hoặc “sóng chậm”). Ba giai đoạn này chuẩn bị cho bộ não của bạn tiếp thu thông tin mới vào ngày hôm sau. Không ngủ hoặc ngủ không đủ giấc có thể làm giảm khả năng học tập của bạn tới 40%.

Trong các giai đoạn NREM này, bộ não cũng sắp xếp các ký ức khác nhau của bạn từ ngày hôm trước, lọc ra những ký ức quan trọng và loại bỏ các thông tin khác. Những ký ức được chọn này sẽ trở nên cụ thể hơn khi giấc ngủ NREM sâu bắt đầu và quá trình này sẽ tiếp tục trong suốt giấc ngủ REM. Những ký ức cảm xúc cũng được xử lý trong giai đoạn REM, có thể giúp bạn đối phó với những trải nghiệm khó khăn.

Hầu hết các giấc mơ xảy ra trong giấc ngủ REM. Đồi thị của não truyền tín hiệu từ năm giác quan của bạn đến vỏ não, một lớp mỏng của đại não diễn giải và xử lý thông tin từ ký ức của bạn. Đồi thị phần lớn không hoạt động trong các giai đoạn NREM, nhưng khi giấc ngủ REM bắt đầu, nó sẽ chuyển hình ảnh, âm thanh và các cảm giác khác đến vỏ não, sau đó được tích hợp vào giấc mơ của bạn.

Trong mỗi giai đoạn của chu kỳ ngủ, các hóa chất khác nhau trong não sẽ được kích hoạt hoặc ngừng hoạt động để điều phối việc nghỉ ngơi và phục hồi.

Mất ngủ ảnh hưởng tới chức năng nhận thức của não bộ như thế nào?

Trí nhớ kém chỉ là một trong số ít những hệ lụy mà thiếu ngủ có thể gây ra với não bộ của chúng ta. Mối liên kết này trên thực tế là vô cùng phức tạp và các nhà khoa học cũng chưa hoàn toàn hiểu hết về quá trình này.

Nếu không ngủ đủ giấc, bộ não sẽ phải vật lộn để hoạt động bình thường. Bởi vì chúng không có thời gian để phục hồi, các tế bào thần kinh trong não trở nên làm việc quá sức và ít có khả năng hoạt động tối ưu trong các kiểu tư duy khác nhau.

Những tác hại ngắn hạn của giấc ngủ kém đối với não bộ và nhận thức có thể là kết quả của việc thỉnh thoảng thức trắng đêm, trong khi những người mắc chứng khó ngủ kinh niên có thể thấy tác động tiêu cực liên tục đến các công việc hàng ngày. Về lâu dài, tình trạng mất ngủ có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức và mất trí nhớ cao hơn.

Những tác động nhận thức ngắn hạn

Giấc ngủ kém có thể gây hại cho hoạt động trí tuệ, thành tích học tập, theo đuổi sáng tạo và năng suất trong công việc. Những tác động nhận thức của giấc ngủ kém cũng có thể tạo ra những rủi ro về an toàn, bao gồm cả tình trạng buồn ngủ khi lái xe. Kỹ năng vận động, giữ nhịp điệu và thậm chí một số kiểu nói có thể suy giảm nếu không ngủ đủ giấc. Những tác động ngắn hạn tiềm ẩn của giấc ngủ kém rất đa dạng:

  • Buồn ngủ quá mức: Buồn ngủ và mệt mỏi là những tác động phổ biến vào ban ngày của một đêm ngủ không ngon giấc. Để đối phó với sự mệt mỏi quá mức, một người có thể vô tình ngủ gật trong vài giây, được gọi là giấc ngủ ngắn.
  • Khoảng thời gian chú ý kém: Giấc ngủ kém làm giảm sự chú ý của một người, cũng như khả năng học tập và xử lý của họ. Thiếu ngủ cũng đã được phát hiện là gây ra những tác động tương tự như say rượu, làm chậm thời gian phản xử lý thông tin của não bộ – khiến chúng ta phản ứng chậm hơn bình thường.
  • Giảm khả năng thích ứng: Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thiếu ngủ cản trở tính linh hoạt của não bộ, làm giảm khả năng thích ứng và phát triển trong những hoàn cảnh không chắc chắn hoặc thay đổi. Một lý do chính khiến điều này xảy ra là suy nghĩ cứng nhắc và “phản hồi cùn”, trong đó khả năng học hỏi và cải thiện nhanh chóng bị giảm sút.
  • Giảm năng lực cảm xúc: Giấc ngủ kém cũng có thể thay đổi cách hiểu thông tin cảm xúc. Khi học một điều gì đó mới, phân tích một vấn đề hoặc đưa ra quyết định, việc nhận ra bối cảnh cảm xúc thường rất quan trọng. Tuy nhiên, ngủ không đủ giấc sẽ cản trở khả năng xử lý đúng thành phần cảm xúc của thông tin.
  • Suy giảm khả năng phán đoán: Trong một số trường hợp, phản ứng cảm xúc không được kiểm soát này làm suy yếu khả năng phán đoán. Những người không ngủ đủ giấc có nhiều khả năng đưa ra những lựa chọn mạo hiểm và có thể tập trung vào phần thưởng tiềm năng hơn là nhược điểm. Có thể khó học hỏi từ những sai lầm này, vì phương pháp xử lý và củng cố trí nhớ cảm xúc thông thường bị tổn hại do thiếu ngủ.

Những tác động nhận thức lâu dài

Ngủ không đủ giấc và giấc ngủ bị phân mảnh thường liên quan đến suy giảm nhận thức và chứng mất trí nhớ. Hơn nữa, ở những người đã được chẩn đoán mắc chứng mất trí nhớ, giấc ngủ kém có liên quan đến tiên lượng bệnh xấu hơn. Một số tác động nhận thức của giấc ngủ kém có thể được cảm nhận ngay lập tức, nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy giấc ngủ ảnh hưởng đến nguy cơ mắc các vấn đề về nhận thức lâu dài của bạn:

  • Trí nhớ bị suy giảm: Cả giấc ngủ NREM và REM dường như đều quan trọng đối với việc củng cố trí nhớ rộng hơn, giúp củng cố thông tin trong não để có thể nhớ lại khi cần. Giấc ngủ NREM được liên kết với trí nhớ khai báo, bao gồm những thứ như sự kiện hoặc số liệu thống kê cơ bản và giấc ngủ REM được cho là giúp tăng cường trí nhớ thủ tục chẳng hạn như ghi nhớ một chuỗi các bước. Giấc ngủ kém làm suy yếu quá trình củng cố trí nhớ bằng cách phá vỡ quá trình bình thường dựa trên cả giấc ngủ NREM và REM để xây dựng và lưu giữ ký ức. Các nghiên cứu thậm chí còn phát hiện ra rằng những người thiếu ngủ có nguy cơ hình thành những ký ức sai lầm.
  • Bệnh Alzheimer: Nghiên cứu cho thấy rằng giấc ngủ giúp não bộ tiến hành công việc vệ sinh quan trọng, chẳng hạn như loại bỏ các protein amyloid beta nguy hiểm tiềm ẩn. Trong bệnh Alzheimer, beta amyloid hình thành trong các cụm, được gọi là mảng, làm suy giảm chức năng nhận thức. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thậm chí một đêm thiếu ngủ có thể làm tăng lượng beta amyloid trong não. Một phân tích cho thấy nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn đáng kể ở những người có vấn đề về giấc ngủ, ước tính có tới 15% trường hợp mắc bệnh Alzheimer là do ngủ kém.

> Tìm hiểu thêm về Alzheimer và bệnh lý sa sút trí tuệ!

Alzheimer khiến người bệnh dần quên đi những người thân thiết.

Thiếu ngủ ảnh hưởng đến khả năng sáng tạo và các quá trình nhận thức khác của não bộ như thế nào?

Sáng tạo là một khía cạnh khác của não bộ bị cản trở bởi các vấn đề về giấc ngủ. Kết nối các ý tưởng liên quan lỏng lẻo là một dấu hiệu của sự sáng tạo và khả năng này được củng cố bằng giấc ngủ ngon. Giấc ngủ NREM tạo cơ hội cho thông tin được tái cấu trúc và sắp xếp lại trong não, trong khi những ý tưởng mới và liên kết giữa những suy nghĩ thường xuất hiện trong giấc ngủ REM. Các quy trình này cho phép hiểu biết sâu sắc, một yếu tố cốt lõi của đổi mới và giải quyết vấn đề sáng tạo.

Giấc ngủ hạn chế hoặc trằn trọc cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến não bộ của chúng ta. Ví dụ, những người mắc chứng đau nửa đầu có nhiều khả năng bị đau đầu vào buổi sáng khi họ không ngủ đủ giấc và thiếu ngủ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng như cảm lạnh thông thường. Thiếu ngủ có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của tình trạng sức khỏe tâm thần như lo lắng và trầm cảm. Những vấn đề này và nhiều vấn đề sức khỏe thể chất và tinh thần khác được hình thành bởi chất lượng giấc ngủ và có thể ảnh hưởng đến sự chú ý và tập trung của một người.

> Theo dõi trang Fanpage của chúng tôi để biết thêm thông tin về cách bạn có thể đạt được giấc ngủ ngon mỗi đêm, đồng thời bạn cũng có thể tham gia trò chuyện và nhận tư vấn miễn phí từ đội ngũ dược sĩ của A&C Pharma.

Nguồn: Sleep Foundation

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Giới hạn kích thước file ảnh: 1 MB. Drop files here