Vị thuốc xuyên khung và lợi ích đối với sức khỏe

Xuyên khung

Xuyên khung (chuanxiong) là một loại dược thảo có lịch sử ứng dụng phong phú trong y học cổ truyền. Loại cây này thuộc họ Apiaceae và có nguồn gốc ở vùng núi Trung Quốc, sau đó được du nhập vào Việt Nam ta vì những lợi ích sức khỏe tiềm tàng của nó.

Vị thuốc xuyên khung

Xuyên khung là một cây thuộc thảo, sống lâu năm, thân mọc thẳng trong ruột rỗng, mặt ngoài có đường gân dọc nổi rõ. Lá mọc so le, kép 3 lần, cuống lá dài 9-17cm, phía dưới ôm lấy thân, 3 đến 5 đôi lá chét, cuống lá chét dài, phiến lá chét rách sâu, khi vò có mùi thơm. Hoa họp thành tán kép, cuống tán phụ ngắn chừng 1cm, hoa nhỏ, màu trắng. Song bế quả, hình trứng.

Xuyên khung ưa đất tốt, có pha cát, nhiều mùn. Cây xuyên khung trồng sau 2 năm mới bắt đầu thu hoạch được. Bộ phận sử dụng làm thuốc của cây là rễ củ – bộ phận chứa nhiều tinh dầu nhất.

Củ sau khi được thu hái về sẽ được cắt tỉa rễ nhỏ, làm sạch và loại bỏ tạp chất, thái mỏng rồi phơi khô chỗ thoáng gió, nếu sấy, phải sấy ở nhiệt độ thấp cho khỏi bay mất nhiều tinh dầu.

Thành phần hóa học của vị thuốc xuyên khung

Xuyên khung được đánh giá cao nhờ thành phần hóa học góp phần tạo nên các đặc tính chữa bệnh tiềm năng của nó. Cây chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học khác nhau đã là chủ đề của nghiên cứu khoa học. Các nhà khoa học đã khám phá các thành phần chính bao gồm:

1. Ligustilide: Ligustilide là một trong những hợp chất nổi bật nhất trong xuyên khung và chịu trách nhiệm tạo ra mùi thơm đặc trưng của nó. Nó đã được nghiên cứu về tác dụng giãn mạch tiềm năng và vai trò của nó trong việc thúc đẩy lưu thông máu.

2. Acid ferulic: Hợp chất phenolic này được biết đến với đặc tính chống oxy hóa, có thể giúp chống lại stress oxy hóa trong cơ thể. Acid ferulic góp phần mang lại lợi ích sức khỏe tổng thể cho cây trồng.

3. Senkyunolide A: Senkyunolide A là một hợp chất hoạt tính sinh học khác được tìm thấy trong loại dược thảo này. Nó đã được nghiên cứu về tác dụng chống viêm và bảo vệ thần kinh tiềm năng.

4. Phthalide: Xuyên khung chứa nhiều phthalide khác nhau, bao gồm butylphthalide và neocnidilide. Các hợp chất này đã được nghiên cứu về lợi ích tim mạch tiềm năng và khả năng giảm huyết áp.

5. Tinh dầu: Rễ và lá của cây có chứa tinh dầu góp phần tạo nên đặc tính thơm của cây. Những loại dầu này thường được sử dụng trong các chế phẩm thảo dược truyền thống và liệu pháp mùi hương.

6. Polysaccharides: Xuyên khung cũng chứa polysaccharides, đã được nghiên cứu về tác dụng điều hòa miễn dịch tiềm năng và vai trò hỗ trợ hệ thống miễn dịch.

7. Alkaloid: Mặc dù hiện diện với số lượng nhỏ hơn, nhưng alkaloid đã được xác định ở xuyên khung và có thể góp phần tạo nên các đặc tính dược lý của nó.

Công dụng và lợi ích của xuyên khung đối với sức khỏe

Xuyên khung có vị cay, tính ấm và mùi thơm. Xuyên khung vào ba kinh: can, đởm, tâm bào và có tác dụng hành khí, điều kinh, hoạt huyết, trừ phong và giảm đau.

Theo y học cổ truyền, cây xuyên khung có thể thúc đẩy tuần hoàn máu ở phần dưới của cơ thể, lưu thông máu, giảm đau. Nó là dược liệu chính để điều trị các bệnh phụ khoa và được sử dụng rộng rãi cho các trường hợp kinh nguyệt không đều, vô kinh và đau bụng kinh.

Bên cạnh đó, các thành phần hoạt chất của cây xuyên khung có thể tác dụng lên não. Xuyên khung được coi là loại thuốc hàng đầu để điều trị các loại đau đầu như do gió lạnh hoặc gió nóng, phong hàn ẩm thấp, huyết ứ, thiếu máu. Cây xuyên khung có tác dụng đáng chú ý đối với chứng đau khớp do thấp khớp và liệt nửa người vì đột quỵ.

Y học hiện đại cũng đã chỉ ra rất nhiều lợi ích của vị thuốc này:

1. Thúc đẩy lưu thông máu: Xuyên khung nổi tiếng với khả năng thúc đẩy lưu thông máu, có thể hỗ trợ giảm bớt các tình trạng liên quan đến tuần hoàn kém.

2. Giảm đau đầu: Vị thuốc này được sử dụng để giảm đau đầu, bao gồm đau đầu do căng thẳng và đau nửa đầu, bằng cách cải thiện lưu lượng máu đến đầu.

3. Đau bụng kinh: Xuyên khung được đánh giá cao về hiệu quả trong việc giảm đau bụng kinh và khó chịu.

4. Chống viêm: Các hoạt chất như polysaccharides hay alkaloid có đặc tính chống viêm có thể giúp kiểm soát các tình trạng viêm như viêm khớp.

5. Giảm đau: Xuyên khung có tác dụng giảm đau, giúp giải quyết nhiều loại đau khác nhau.

6. Bảo vệ thần kinh: Một số nghiên cứu cho thấy tác dụng bảo vệ thần kinh tiềm ẩn, có thể liên quan đến tình trạng thần kinh.

7. Sức khỏe tim mạch: Nó có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch bằng cách giúp duy trì mức huyết áp khỏe mạnh.

8. Giảm căng thẳng: Do đặc tính làm dịu, nên xuyên khung cũng được dùng để giảm lo âu và căng thẳng.

9. Sức khỏe hô hấp: YHCT cũng sử dụng xuyên khung cho các bệnh về hô hấp như ho và viêm phế quản.

10. Tác dụng kháng tiểu cầu: Nghiên cứu chỉ ra rằng nó có thể có tác dụng kháng tiểu cầu, có thể giúp ngăn ngừa đông máu quá mức.

11. Hỗ trợ tiêu hóa: Nó có thể hỗ trợ giảm khó chịu về tiêu hóa và được sử dụng để làm giảm các triệu chứng như đầy hơi và khó tiêu.

12. Đặc tính chống dị ứng: Nhờ khả năng chống viêm nên xuyên khung có thể giúp giảm các phản ứng và triệu chứng dị ứng.

13. Chữa lành vết thương: Sử dụng xuyên khung tại chỗ có thể thúc đẩy quá trình lành vết thương và giảm viêm ở các vết thương ngoài da.

14. Triệu chứng mãn kinh: Đôi khi nó được sử dụng để làm giảm các triệu chứng mãn kinh như bốc hỏa và thay đổi tâm trạng.

15. Tác dụng chống oxy hóa: Xuyên khung có chứa chất chống oxy hóa chống lại các gốc tự do trong cơ thể, hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

16. Hỗ trợ miễn dịch: Một số nghiên cứu cho thấy tác dụng điều hòa miễn dịch, có khả năng tăng cường phản ứng của hệ thống miễn dịch.

17. Thư giãn cơ bắp: Nó có thể giúp thư giãn cơ bắp, giúp giảm căng cơ và co thắt.

18. Sức khỏe đường tiêu hóa: Xuyên khung có thể hỗ trợ duy trì hệ thống đường tiêu hóa khỏe mạnh.

19. Điều chỉnh lượng đường trong máu: Nghiên cứu sơ bộ gợi ý về vai trò tiềm năng của nó trong việc điều chỉnh lượng đường trong máu.

20. Chống lo âu: Nó được sử dụng để làm giảm các triệu chứng lo âu và thúc đẩy thư giãn.

21. Sức khỏe làn da: Các chế phẩm bôi ngoài da có thể cải thiện sức khỏe làn da và giảm bớt sự khó chịu liên quan đến da.

Theo dõi trang Fanpage của chúng tôi để biết thêm thông tin về cách bạn có thể đạt được giấc ngủ ngon mỗi đêm, đồng thời bạn cũng có thể tham gia trò chuyện và nhận tư vấn miễn phí từ đội ngũ dược sĩ của A&C Pharma.

Nguồn tham khảo: Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Vinmec, Agric4Profits

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Giới hạn kích thước file ảnh: 1 MB. Drop files here